Το μέλλον χτίζεται με σκοπό, συνέπεια και FutuReady ηγεσία

Κείμενο από την Αναστασία Παρετζόγλου για το Fortune Greece (αναδημοσίευση)

Πως μετεξελίσσεται μια ιστορική βιομηχανία σε έναν κορυφαίο οργανισμό επιστήμης και τεχνολογίας, κρατώντας αναλλοίωτο τον ανθρωποκεντρικό της χαρακτήρα; Η απάντηση κρύβεται σε μια ισχυρή τριάδα: σαφής σκοπός, συμπεριφορική συνέπεια της ηγεσίας και ουσιαστική συμμετοχή των εργαζομένων στην αλλαγή.

Καταθέτοντας ένα πολύτιμο case study στο Workplace Innovation Roundtable του Fortune Greece, η Γενική Διευθύντρια People & Culture της Παπαστράτος, Μαρία Πατακιούτη, ανέδειξε τη διαφάνεια ως εργαλείο βαθιάς κατανόησης και το HR ως τον απόλυτο αρχιτέκτονα της οργανωσιακής ανθεκτικότητας. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για το μεγάλο στοίχημα της ισορροπίας ανάμεσα στον άνθρωπο και την τεχνολογία, ενώ παρουσιάζει το FutuReady Greece. Μια εμβληματική πρωτοβουλία με ορίζοντα τον επόμενο αιώνα της εταιρείας, που δημιουργεί χειροπιαστές, ουσιαστικές γέφυρες ανάμεσα στην εκπαίδευση και τη σύγχρονη αγορά εργασίας για τη νέα γενιά.

Η Παπαστράτος πέρασε από το μοντέλο μιας παραδοσιακής βιομηχανίας σε έναν οργανισμό που βασίζεται στην επιστήμη και την τεχνολογία. Ποιο ήταν το σημείο-κλειδί ώστε αυτή η τεράστια αλλαγή να μη σπάσει τη συνοχή και την ιστορική ταυτότητα της εταιρείας;

Ο μετασχηματισμός για εμάς δεν ήταν απλώς μία στρατηγική επιλογή. Ήταν μία συνειδητή επανεφεύρεση του οργανισμού μας. Περάσαμε από ένα πολύ εδραιωμένο βιομηχανικό μοντέλο σε έναν οργανισμό που βασίζεται όλο και περισσότερο στην επιστήμη, την τεχνολογία, την καινοτομία και σε νέες μορφές γνώσης. Αυτό σημαίνει νέες δεξιότητες, νέους ρόλους και πολύ διαφορετικούς τρόπους λήψης αποφάσεων.

Το κρίσιμο σημείο, όμως, δεν ήταν το « τι» αλλά το «πώς». Πώς παίρνεις μαζί σου τους ανθρώπους σε μία τόσο μεγάλη αλλαγή. Πώς εξηγείς με ειλικρίνεια γιατί αλλάζεις. Πώς διασφαλίζεις ότι, ενώ αλλάζει το επιχειρηματικό μοντέλο, δεν χάνεται η συνέχεια, η εμπιστοσύνη και η αίσθηση του κοινού σκοπού.

Στην Παπαστράτος, τρεις παράγοντες έκαναν τη διαφορά. Ο πρώτος ήταν ο σαφής σκοπός. Οι άνθρωποι έπρεπε να καταλάβουν όχι μόνο προς τα πού πηγαίνει η εταιρεία, αλλά και γιατί αυτή η κατεύθυνση έχει νόημα. Ο δεύτερος ήταν η συνέπεια της ηγεσίας. Σε περιόδους μεγάλων αλλαγών, οι άνθρωποι παρατηρούν πολύ περισσότερο τη συμπεριφορά από τα λόγια. Ο τρίτος ήταν η ουσιαστική επένδυση στους ανθρώπους, ώστε να αισθανθούν ότι δεν παρακολουθούν απλώς την αλλαγή, αλλά συμμετέχουν σε αυτήν.

Και κάπως έτσι, η συνοχή της εταιρείας χτίστηκε μέσα από τις αλλαγές. Και αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό. Η ιστορική ταυτότητα της Παπαστράτος δεν έμεινε στατική. Εξελίχθηκε, κρατώντας στον πυρήνα της την ίδια αρχή που τη συνοδεύει εδώ και 95 χρόνια, να βρίσκεται μπροστά, να προσαρμόζεται και να επενδύει στο μέλλον.

Υποστηρίζετε ότι η μεγαλύτερη πρόκληση σε έναν μετασχηματισμό δεν είναι η ίδια η τεχνολογία, αλλά η ενεργή συμμετοχή των ανθρώπων. Πώς κερδίζεται η εμπιστοσύνη του ανθρώπινου παράγοντα απέναντι στην ανασφάλεια που φέρνει το καινούριο και το άγνωστο;

Η ανασφάλεια απέναντι στο καινούριο είναι απολύτως φυσιολογική. Κάθε μεγάλη αλλαγή φέρνει ερωτήματα. Τι σημαίνει αυτό για εμένα; Θα μπορέσω να ανταποκριθώ; Θα αλλάξει ο ρόλος μου; Θα χαθεί κάτι από αυτό που γνωρίζω; Αν ένας οργανισμός αγνοήσει αυτά τα ερωτήματα, τότε η αλλαγή μένει στην επιφάνεια.

Η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται με μία ανακοίνωση, ούτε παρουσιάζοντας ένα μεγάλο αφήγημα. Χτίζεται καθημερινά, μέσα από διαφάνεια, συνέπεια και συμμετοχή. Για εμάς, αυτό σήμαινε να εξηγούμε συνεχώς το «γιατί» πίσω από κάθε μας βήμα να είμαστε ειλικρινείς για τις δυσκολίες, αλλά και να δείχνουμε στην πράξη ότι οι άνθρωποί μας έχουν, όντως, θέση στην επόμενη μέρα.

Σε αυτή τη διαδρομή, αλλάξαμε ρόλους, εντάξαμε πάνω από χίλιους νέους ανθρώπους, εκπαιδεύσαμε ένα πολυγενεακό ανθρώπινο δυναμικό σε νέες δεξιότητες και δημιουργήσαμε νέους τρόπους συνεργασίας. Αυτό δεν γίνεται από τη μία μέρα στην άλλη. Θέλει χρόνο, διάλογο και κυρίως την αίσθηση ότι η εταιρεία δεν ζητά απλώς από τους ανθρώπους να αλλάξουν, αλλά τους δίνει τα εργαλεία για να εξελιχθούν.

Η τεχνολογία, και ειδικά η Τεχνητή Νοημοσύνη, φέρνει σήμερα μία ακόμη πιο σύνθετη συζήτηση. Από τη μία μπορεί να μας βοηθήσει να λαμβάνουμε καλύτερες και πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις, από την άλλη δημιουργεί εύλογες ανησυχίες. Εκεί, για εμάς, η αρχή είναι ξεκάθαρη. Τα δεδομένα και τα εργαλεία υπάρχουν για να υποστηρίζουν την ανθρώπινη κρίση, όχι για να την αντικαθιστούν.

Η εμπιστοσύνη χτίζεται όταν οι άνθρωποι βλέπουν ότι υπάρχει ανθρώπινη λογοδοσία, ότι οι αποφάσεις δεν γίνονται« μαύρο κουτί» και ότι η τεχνολογία λειτουργεί ως εργαλείο ανάπτυξης. Όταν οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι εξελίσσονται μαζί με τον εργοδότη, τότε η ανασφάλεια μετατρέπεται σταδιακά σε συμμετοχή.

Δίνετε ιδιαίτερη έμφαση στη διαρκή επικοινωνία και στη σαφή εξήγηση του «γιατί» πίσω από κάθε αλλαγή. Στην πράξη, πώς μεταφράζεται αυτή η διαφάνεια όταν διοικείς έναν οργανισμό με χιλιάδες εργαζομένους;

Σε έναν μεγάλο οργανισμό, η διαφάνεια δεν μπορεί να είναι μία μεμονωμένη ενέργεια. Δεν αρκεί ένα townhall, ένα email ή μία παρουσίαση. Χρειάζεται ένα σταθερό σύστημα επικοινωνίας, που να είναι πολυεπίπεδο, συχνό, συντονισμένο και συνεπές.

Στην πράξη, για εμάς αυτό σημαίνει πρώτα απ' όλα καθαρότητα. Να λέμε με απλό τρόπο τι αλλάζει, γιατί αλλάζει και πώς επηρεάζει την καθημερινότητα των ανθρώπων μας. Όσο πιο μεγάλη είναι η αλλαγή, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη υπάρχει να αποφύγεις τη γενικόλογη επικοινωνία και να μιλήσεις συγκεκριμένα.

Σημαίνει επίσης συχνότητα και συνέπεια. Η επικοινωνία πρέπει να επανέρχεται, να προσαρμόζεται, να απαντά σε ερωτήματα και να συνδέεται με την πράξη. Διαφορετικά, μένει ένα μήνυμα που ακούστηκε μία φορά και χάθηκε μέσα στην καθημερινότητα.

Και βέβαια, σημαίνει ότι οι managers έχουν πολύ κρίσιμο ρόλο. Σε έναν οργανισμό με πολλές ομάδες και διαφορετικές ταχύτητες, η εμπιστοσύνη δεν χτίζεται μόνο από την κεντρική επικοινωνία. Χτίζεται κυρίως μέσα στις ομάδες, από τους ανθρώπους που εξηγούν, ακούν και βοηθούν τους εργαζομένους να συνδέσουν τη μεγάλη εικόνα με τη δική τους δουλειά.

Άρα, η διαφάνεια δεν είναι απλώς να μοιράζεσαι πληροφορία. Είναι να δημιουργείς κατανόηση. Και αυτό απαιτεί σταθερότητα και ειλικρίνεια.

Ήταν ενδιαφέρουσα η τοποθετήσή σας ότι η νέα εταιρική κουλτούρα της Παπαστράτος δεν επιβλήθηκε από τα πάνω προς τα κάτω (top-down), αλλά συνδιαμορφώθηκε μέσα από ομάδες εργασίας με τους ίδιους τους εργαζομένους. Πώς διαχειρίζεται η ηγεσία το μοντέλο συν-δημιουργίας (co-creation) χωρίς να χάνει το «τιμόνι»;

Για εμάς, το co-creation δεν ήταν ποτέ άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στον έλεγχο και τη συμμετοχή. Ήταν ένας πιο ειλικρινής τρόπος να χτίσουμε την κουλτούρα μας. Η ηγεσία ξέρει πού θέλει να πάει τον οργανισμό, αλλά ακούει τους ανθρώπους που ζουν καθημερινά αυτή την αλλαγή και ξέρουν καλύτερα από όλους τι σημαίνει στην πράξη.

Στη δική μας περίπτωση, η κουλτούρα δεν σχεδιάστηκε σε ένα κλειστό δωμάτιο. Ανοίξαμε συνειδητά τη συζήτηση με τους ανθρώπους μας. Μέσα από focus groups, surveys και κυρίως μέσα από πραγματικές συζητήσεις, ήρθε στην επιφάνεια αυτό που σήμερα αποκαλούμε PMI DNA. Στην Παπαστράτος αυτό εκφράζεται με έναν πολύ ζωντανό τρόπο, γιατί δεν προέκυψε ως θεωρητική άσκηση. Προέκυψε μέσα από την εμπειρία των ίδιων των ανθρώπων.

Οι αξίες, για να έχουν νόημα, δεν μπορούν να είναι απλά ωραίες λέξεις σε έναν τοίχο. Πρέπει να φαίνονται στο πώς προσλαμβάνουμε, πώς αναπτύσσουμε, πώς επιβραβεύουμε, πώς συνεργαζόμαστε, πώς παίρνουμε αποφάσεις. Εκεί φαίνεται αν μία κουλτούρα είναι αληθινή.

Ο ρόλος της ηγεσίας σε ένα τέτοιο μοντέλο είναι να κρατά καθαρό τον προσανατολισμό. Να διασφαλίζει ότι η συνδιαμόρφωση δεν γίνεται αποσπασματικά, αλλά υπηρετεί έναν κοινό σκοπό. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να έχει την ωριμότητα να ακούει, να ενσωματώνει και να προσαρμόζει.

Η συν-δημιουργία ενισχύει την αυθεντικότητα της κουλτούρας. Όταν οι άνθρωποι δεν «λαμβάνουν» απλώς μία κουλτούρα, αλλά συμμετέχουν στη διαμόρφωσή της, τότε την αναγνωρίζουν ως δική τους.

Ποιος είναι, κατά τη γνώμη σας, ο σύγχρονος ρόλος του επικεφαλής του HR στη διαμόρφωση ενός εργασιακού περιβάλλοντος που είναι συμπεριληπτικό και ανθεκτικό απέναντι σε συνεχείς εξωτερικές κρίσεις, μεταβλητότητα και αβεβαιότητα;

Ο ρόλος του HR έχει αλλάξει πολύ. Δεν περιορίζεται πλέον στη διαχείριση πολιτικών, διαδικασιών ή προγραμμάτων. Είναι ένας ρόλος στρατηγικός, γιατί συνδέεται άμεσα με την κουλτούρα, την εμπιστοσύνη, τις δεξιότητες και την ανθεκτικότητα ενός οργανισμού.

Σε ένα περιβάλλον συνεχών αλλαγών, το εκάστοτε τμήμα Ανθρώπινου Δυναμικού πρέπει να δημιουργεί συνθήκες στις οποίες οι άνθρωποι νιώθουν ότι ανήκουν, ότι έχουν φωνή και ότι μπορούν να εξελιχθούν. Για εμάς, η συμπερίληψη δεν είναι απλά μία έννοια. Είναι καθημερινή εμπειρία. Φαίνεται στο αν οι άνθρωποι έχουν ίσες ευκαιρίες ανάπτυξης, αν αναγνωρίζεται η προσπάθειά τους, αν μπορούν να είναι ο εαυτός τους και αν αισθάνονται ότι η εταιρεία τούς στηρίζει ουσιαστικά.

Το ίδιο ισχύει και για την ανθεκτικότητα. Δεν είναι απλώς η ικανότητα να αντέχεις μία κρίση. Είναι η ικανότητα να μαθαίνεις, να προσαρμόζεσαι και να συνεχίζεις να προχωράς. Και αυτό χτίζεται μέσα από κουλτούρα, ηγεσία και συνεχή επένδυση στις δεξιότητες των ανθρώπων.

Σε αυτή τη συζήτηση για δεξιότητες, ανθεκτικότητα και μέλλον της εργασίας, πώς εντάσσεται το FutuReady Greece, η πρωτοβουλία της Παπαστράτος για τη νέα γενιά;

Το μέλλον της εργασίας δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους που βρίσκονται ήδη μέσα στους οργανισμούς. Αφορά και τους νέους ανθρώπους που ετοιμάζονται να μπουν σε έναν κόσμο εργασίας πολύ πιο σύνθετο, πιο τεχνολογικό και πιο απαιτητικό από ό,τι στο παρελθόν.

Αυτός είναι και ο λόγος που το FutuReady Greece έχει μεγάλη σημασία για εμάς. Είναι μία πρωτοβουλία που συνδέεται με την πορεία της Παπαστράτος προς τα 100 χρόνια και εκφράζει την επιλογή μας να επενδύσουμε στη νέα γενιά με τρόπο ουσιαστικό και μακροπρόθεσμο.

Μέσα από δράσεις ανάπτυξης δεξιοτήτων, επαγγελματικής ετοιμότητας, πρακτικής άσκησης, mentoring και συνεργασίες με την ακαδημαϊκή κοινότητα, θέλουμε να βοηθήσουμε νέους και νέες να αποκτήσουν πιο άμεση επαφή με την αγορά εργασίας και τις δεξιότητες που αυτή ζητά. Για εμάς, αυτή είναι μία φυσική συνέχεια της δικής μας εμπειρίας μετασχηματισμού. Όταν αλλάζει η εργασία, πρέπει να αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο προετοιμάζουμε τους ανθρώπους για αυτήν.

Το FutuReady Greece δεν είναι μια αποσπασματική ενέργεια. Είναι μέρος μιας ευρύτερης αντίληψης για τον ρόλο που μπορεί να έχει μια εταιρεία με ισχυρό αποτύπωμα στη χώρα. Να επενδύει όχι μόνο στην παραγωγή, την τεχνολογία και τις εξαγωγές, αλλά και στους ανθρώπους που θα διαμορφώσουν την επόμενη μέρα.

Πρόσφατα ανακοινώθηκε και η συνεργασία της Παπαστράτος με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, 50 υποτροφίες σε φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας. Τι σηματοδοτεί αυτή η συνεργασία;

Η συνεργασία με το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών  είναι ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς αντιλαμβανόμαστε το FutuReady Greece. Δεν θέλουμε να μιλάμε γενικά για δεξιότητες και για τη νέα γενιά. Θέλουμε να δημιουργούμε συγκεκριμένες γέφυρες ανάμεσα στην εκπαίδευση και την αγορά εργασίας.

Το Οικονομικό Πανεπιστήμιο είναι ένα εκκολαπτήριο επιστημόνων και στελεχών που έχει ανάγκη η χώρα μας αλλά και το ελληνικό επιχειρείν. Μέσα από αυτή τη συνεργασία επιδιώκουμε να φέρουμε τους φοιτητές πιο κοντά σε πραγματικά επιχειρηματικά περιβάλλοντα, σε σύγχρονες δεξιότητες και σε εμπειρίες που μπορούν να τους βοηθήσουν να δουν πιο καθαρά την επόμενη μέρα τους.

Στον πυρήνα της συνεργασίας μας βρίσκονται οι υποτροφίες για φοιτητές και φοιτήτριες του Τμήματος Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του ΟΠΑ που έρχονται από την περιφέρεια. Θέλουμε να στηρίξουμε ουσιαστικά τους νέους ανθρώπους που προσπαθούν, εξελίσσονται και ονειρεύονται, δίνοντάς τους ένα ουσιαστικό στήριγμα για να ξεκινήσουν τη διαδρομή τους. Ωστόσο η συνεργασία μας εκτείνεται πέρα από το πρόγραμμα υποτροφιών και σε ένα ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικής σύμπραξης, το οποίο περιλαμβάνει τη διασύνδεση των φοιτητών και πρόσφατων αποφοίτων με το πρόγραμμα αμειβόμενης πρακτικής άσκησης της Παπαστράτος (FutuReady Internship Program), καθώς και αποφοίτων του Τμήματος με το διεθνές πρόγραμμα ανάπτυξης για νέα ταλέντα. Παράλληλα, προβλέπεται η διάδραση των στελεχών της Παπαστράτος με τους φοιτητές, τόσο μέσω διαλέξεων στο πλαίσιο των προπτυχιακών μαθημάτων όσο και μέσω εκπαιδευτικών επισκέψεων στις εγκαταστάσεις της εταιρείας, με σκοπό τη σύνδεση της γνώσης με την πράξη.

Περιλαμβάνεται, επίσης, η αξιοποίηση της γνώσης που παράγεται στο Πανεπιστήμιο μέσα από κοινές μελέτες και έρευνες, με ενδεικτικά πεδία εστίασης όπως η εξέλιξη της τεχνολογίας, οι δεξιότητες και οι προκλήσεις της επόμενης γενιάς.

Ποιο είναι το επόμενο μεγάλο στοίχημα του workplace innovation, σε έναν κόσμο όπου οι AI Agents και οινέες μορφές απασχόλησης γίνονται πλέον κανονικότητα; Έναν κόσμο, που παράλληλα, μετρούν περισσότερο τα soft skills, με κυριότερα την ανθεκτικότητα, την ευελιξία, την προσαρμοστικότητα, την ορθή κρίση;

Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η σωστή ισορροπία ανάμεσα στην τεχνολογία και τον άνθρωπο. Η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα workforce analytics και οι νέες μορφές εργασίας αλλάζουν ήδη τον τρόπο με τον οποίο οργανωνόμαστε, συνεργαζόμαστε και λαμβάνουμε αποφάσεις. Το ζητούμενο, όμως, δεν είναι απλώς να υιοθετούμε νέα εργαλεία, αλλά να τα αξιοποιούμε με τρόπο υπεύθυνο, διαφανή και ανθρώπινο.

Για εμάς, η Τεχνητή Νοημοσύνη, το ΑΙ δεν είναι μόνο εργαλείο αποδοτικότητας. Είναι και εργαλείο ανάπτυξης. Μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να δουλεύουν καλύτερα, να παίρνουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις και να μαθαίνουν γρηγορότερα. Δεν μπορεί, όμως, να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση, τη δημιουργικότητα, την ενσυναίσθηση και την ευθύνη.

Όσο περισσότερο μπαίνει η τεχνολογία στην εργασία, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν οι ανθρώπινες δεξιότητες, η ανθεκτικότητα, η ευελιξία, η προσαρμοστικότητα, η συνεργασία και η ορθή κρίση.

Άρα, το workplace innovation δεν αφορά μόνο τα συστήματα και τα εργαλεία. Αφορά το πώς δημιουργείς ένα περιβάλλον όπου οι άνθρωποι νιώθουν ότι ανήκουν, εξελίσσονται και έχουν ενεργό ρόλο στην αλλαγή. Αυτό είναι για εμάς το πραγματικό ζητούμενο.